BÀI 4. KHỐI QUÉT DÒNG VÀ CAO ÁP

I - Nguyên lý hoạt động của khối quét dòng

  1. Nhiệm vụ của khối quét dòng .

  • Khối quét dòng có nhiệm vụ cung cấp các mức điện áp cho đèn hình hoạt động  bao gồm :
    -  Điện áp HV ( High Voll - Cao áp ) khoảng 15KV cung cấp cho cực Anot .
    -  Điện áp Pocus ( áp hội tụ ) khoảng 5KV cung cấp cho lưới G3
    -  Điện áp Screen khoảng 400V cung cấp cho lưới gia tốc
    -  Điện áp -150V cung cấp cho mạch Bright để phân cực cho G1
  • Cung cấp xung dòng cho cuộn lái tia ( cuộn lái dòng ) để dãn màn hình theo chiều ngang .

   2. Các thành phần chính của khối quét dòng :

Bạn đưa trỏ chuột vào sơ đồ để xem chú thích

Biến áp nguồn xung Diode và tụ lọc chỉnh lưu điện áp B1 Mạch Regu ổn áp đường nguồn cấp cho cao áp, khi tần số tăng => điện áp cấp cho cao áp tăng, khi tần số giảm => điện áp cấp cho cao áp giảm để đảm bảo cho điện áp HV không đổi  Cuộn lái tia quét dòng Biến thế cao áp cung cấp các mức điện áp cao cho đèn hình hoạt động . Đèn kích dòng Biến áp kích dòng => ghép tầng đưa xung dòng từ tầng kích sang tầng công suất Đèn công suất hoạt động ngắt mở để tạo thành dòng điện xoay chiều => điều khiển cao áp hoạt động, khi đèn hoạt động chân B đo được 0,6V AC Mạch tạo dao động dòng trong IC dao động, tần số dao động được vi xử lý điều khiển . Mạch công tắc cấp nguồn cho IC dao động, mạch công tắc được điều khiển đóng mở thông qua lệnh Stanby, khi có xung H.syn => mới xuất hiện lệnh Stanby => điều khiển cho cao áp hoạt động . Vi xử lý : điều khiển thay đổi tần số, điều khiển cao áp hoạt động thông qua lệnh Stanby, điều khiển thay đổi áp B+ Xung H.syn từ Case đưa sang để điều khiển thay đổi tần số quét dòng và điều khiển sự hoạt động của cao áp . Mach AFC (Auto Frequency Control ) tự động điều chỉnh ổn định tần số dao động dòng .

Sơ đồ khối quét dòng

  • Mạch tạo dao động H.OSC :
    -  Mạch tạo dao động có nhiệm vụ tạo ra xung dòng để điều khiển đèn công suất dòng đóng mở => Điều khiển cao áp hoạt động .
  • Tầng kích dòng H.Drive ( Q1 ):
    -  Tầng kích dòng khuếch đại xung dòng cho đủ mạnh trước khi đưa đến chân B đèn công suất dòng .
  • Tầng công suất  H.OUT ( Q2 )
    -  Tầng công suất hoạt động như một công tắc đóng mở dưới sự điều khiển của dao động => tạo thành dòng điện biến thiên ở tấn số cao chạy qua cuộn sơ cấp cao áp .
  • Cao áp
    -  Là biến áp hoạt động ở tần số cao tạo ra các mức điện áp cao cung cấp cho đèn hình
  • Mạch Regu ( ổn áp đường B+ )
    -  Có nhiệm vụ điều chỉnh điện áp cung cấp cho cao áp .
  • Mạch công tắc :
    -  Mạch có nhiệm vụ điều khiển điện áp cung cấp cho mạch dao động dòng thông qua lệnh Stanby .

   3. Đặc điểm của khối quét dòng Monitor

  • Tần số dao động :
    -  Tần số dao động dòng của Monitor thay đổi từ 31,5KHz đến 70KHz tuỳ theo độ phân giải mà chương trình phần mềm đưa ra .
    -  Trong Windows XP bạn có thể thay đổi tới 10 độ phân giải khác nhau, khi ta thay đổi độ phân giải thông qua xung H.syn sẽ điều khiển cho tần số dòng thay đổi theo.
    -  Dưới đây  là bảng thể hiện mối quan hệ giữa độ phân giải với tần số quét dòng .
Độ phân giải Tần số H.syn Tần số quét dòng
640 x 480 31,5KHz 31,5KHz
800 x 600 37,8KHz 37,8KHz
1024 x 768 48,4KHz 48,4KHz
... ... ...
1280 x 1024 63,9KHz 63,9KHz
  • Điện áp cấp cho cao áp :
    -  Khi tần số quét dòng tăng => trở kháng cuộn sơ cấp tăng lên => dòng điện qua cuộn sơ cấp cao áp giảm => kết quả là điện áp HV giảm xuống => sinh ra hiện tượng màn ảnh tối và co hình .



               Nguyên tắc hoạt động của đèn công suất dòng

    -  Để khắc phục tình trạng trên người ta ráp thêm mạch Regu để thay đổi áp B+  sao cho khi tấn số dòng tăng => mạch Regu đưa ra áp B+  tăng,  ngược lại khi tần số dòng giảm => mạch Regu cũng đưa ra áp B+  giảm => Mục đích để giữ cho điện áp HV không đổi
    -  Có hai loại mạch Regu đó là mạch Regu tăng áp và Regu hạ áp
    -  Với mạch Regu tăng áp thì áp B1 đi vào khoảng 50V, áp B+  ra thay đổi từ 70V đến 120V
    -  Với mạch Regu hạ áp thì áp B1 đi vào khoảng 180V, điện áp B+ ra khoảng 90V đến 140V .

   4. Nguyên lý hoạt động của khối quét dòng.

Bạn đưa trỏ chuột vào sơ đồ để xem chú thích

Sơ đồ khối quét dòng

  • Khi bật công tắc nguồn => Nguồn cho ra các điện áp B1(50V) cung cấp cho cao áp, áp B3(24V) cung cấp cho tầng kích dòng và B4(12V) cung cấp cho mạch dao động .
    -  Điên áp B1 qua mạch Regu thay đổi thành B+  sau đó đưa vào cuộn sơ cấp cao áp chờ tại chân C sò dòng (Q2) .
    -  Điện áp 24V đi tới cấp nguồn cho tầng kích dòng ( chờ tại chân C đèn Q1).
    -  Điện áp 12V chờ tại mạch công tắc ( Q4 và Q5 )
  • Khi có tín hiệu H.syn ( khi ta bật Case máy tính ) tín hiệu H.syn đi qua cáp tín hiệu đưa vào IC vi xử lý (CPU)  => Khi có H.syn , vi xử lý cho ra lệnh Stanby (5V) => điều khiển đóng mạch công tắc Q4 & Q5 => đưa 12V vào cấp nguồn cho mạch dao động dòng H.OSC .
  • Khi H.OSC được cấp nguồn => tạo ra dao động đưa đến khuếch đại qua tầng kích dòng Q1 => sau đó ghép qua biến áp kích T1 sang điều khiển cho đèn công suất Q2 hoạt động .
  • Đèn công suất Q2 hoạt động đóng mở như một công tắc tạo thành dòng điện biến thiên chạy qua sơ cấp cao áp  => cảm ứng lên các cuộn thứ cấp => cho ra các mức điện áp cao đưa lên phân cực cho đèn hình hoạt động .
  • Khi ta thay đổi chương trình ứng dụng có độ phân giải khác nhau => Card Video đưa ra tần số H.syn khác nhau  => thông qua CPU điều khiển cho tần số dòng thay đổi 
    -  Khi tần số dòng tăng => áp HV giảm
    -  Khi tần số dòng giảm => áp HV tăng
    Để giữ cho điện áp HV không đổi , người ta thiết kế mạch Regu với mục đích điều chỉnh lại áp B+ cấp cho cao áp => từ đó giữ được điện áp HV cấp cho đèn hình luôn luôn ổn định .
    -  Khi tần số dòng tăng => Mạch Regu điều khiển cho áp B+ tăng
    -  Khi tần số dòng giảm => Mạch Regu điều khiển cho áp B+ giảm
    => Kết quả là áp HV không đổi

   5. Mạch Regu ( Mạch ổn áp đường B+ )

  • Nhiệm vụ chính của mạch Regu là điều chỉnh điện áp B+ cung cấp cho cao áp khi tần số dòng thay đổi , có 2 loại mạch Regu thường được sử dụng trên thực tế, sau đây ta sẽ xét từng mạch cụ thể .

    5.1 Mạch Regu nâng áp ( Boost )

Bạn đưa trỏ chuột vào sơ đồ để xem chú thích

Biến áp nguồn cung cấp 5 điện áp trong đó có điện áp B1 và B4 cung cấp cho khối quét dòng Mạch chỉnh lưu và lọc cho nguồn B1 Cuộn dây của mạch Regu có nhiệm vụ tạo ra điện áp cảm ứng có biên độ > B1 Đèn công suất của mạch Regu nâng áp sử dụng Mosfet ngược, khi đèn hoạt động sẽ tạo thành điện áp cảm ứng sau cuộn dây L1 có biên độ >B1, đèn hoạt động càng mạnh thì biên độ điện áp cảm ứng càng lớn Diode và tụ chỉnh lưu và lọc điện áp cảm ứng thành điện áp một chiều B+ cung cấp cho cao áp, điện áp B+ > B1 Hai đèn khuếch đại đệm xung dao động trước khi đưa vào chân G điều khiển Mosfet đóng mở Mạch tạo dao động cho Regu mạch này có thể sử dụng một IC độc lập nhưng thông thường được tích hợp trong IC dao động dòng mành . IC vi xử lý nhận xung H.syn vào xử lý để tạo ra điện áp điều khiển thay đổi biên độ xung dao động => thay đổi B+ Xung H.syn từ Card Video đưa sang để điều khiển khối quét dòng thông qua CPU Sò công suất dòng Biến thế cao áp Mạch hồi tiếp để giữ cho B+ ổn định, khi mạch này hỏng => áp hồi tiếp bị mất => áp B+ sẽ tăng cao gây hỏng sò dòng và nguy hiểm cho đèn hình.

Sơ đồ mạch Regu nâng áp ( Boost )

  • Nguồn 50V lấy ra từ nguồn sau khi chỉnh lưu và lọc thành điện áp một chiều (B1) được đưa qua cuộn dây L1 sau đó cho đóng mở xuống Mass qua đèn công suất Q1 để tạo thành điện áp dạng xung có biên độ > B1 , sau đó điện áp này được chỉnh lưu và lọc thông qua D2 và C2 tạo thành điện áp một chiều B+ đưa vào cao áp .
  • Điện áp B+ thu được có giá trị cao hơn điện áp B1, giá trị B+ phụ thuộc vào mức độ hoạt động của đèn công suất Q1, nếu Q1 không hoạt động thì B+ = B1, khi Q1 hoạt động càng mạnh thì áp B+ càng tăng, mức tối đa B+ có thể tăng gấp 5-6 lần áp B1.
  • Người ta sẽ điều khiển mức độ hoạt động của đèn Q1 bằng cách điều khiển biên độ xung dao động ra từ IC : OSC thông qua lệnh từ CPU, khi tần số H.syn tăng => thông qua CPU điều khiển cho biên độ xung dao động tăng => Q1 hoạt động tăng => áp B+ tăng , điện áp B+ được khống chế trong phạm vi từ 70V đến 120V và tăng tỷ lệ thuận với tần số quét dòng .
  • Mạch OSC có nhiệm vụ tạo ra dao động đưa đến điều khiển đèn công suất Q1 đóng mở, dao động tạo ra được khuếch đại đệm qua hai đèn Q2 và Q3 trước khi đưa vào chân G đèn Mosfet Q1, mạch OSC có thể là một IC độc lập nhưng thông thường được tích hợp chung với IC dao động dòng mành .
  • Mạch hồi tiếp từ cao áp về qua R2, D3 và triết áp HV.ADJ có nhiệm vụ giữ cho điện áp B+ ổn định khi dòng tiêu thụ của cao áp thay đổi, điện áp hồi tiếp này tỷ lệ nghịch với áp B+ .
    - Khi dòng tiêu thụ của cao áp tăng => B+ sụt áp => điện áp HV và áp hồi tiếp có xu hướng giảm => thông qua mạch hồi tiếp đưa về  IC điều chỉnh cho biên độ dao động ra tăng => kết quả là áp B+ tăng  về vị trí cũ .
  • => Trường hợp mất hồi tiếp từ cao áp về mạch Regu => sẽ dẫn đến điện áp B+ tăng cao làm hỏng đèn công suất dòng và có thể gây nguy hiểm cho đèn hình  .
  • Triết áp HV.ADJ được thiết kế để thay đổi điện áp B+ khoảng 10% (dành cho thợ chỉnh), nếu triết áp này tiếp xúc kém cũng là một nguyên nhân gây hỏng sò dòng .

   5.2 Mạch Regu hạ áp

Bạn đưa trỏ chuột vào sơ đồ để xem chú thích

Biến áp nguồn xung cung cấp 5 điện áp cho máy trong đó có điện áp 180V cho Regu hạ áp và 12V cho mạch dao động Mạch chỉnh lưu và lọc điện áp B1 Đèn công suất của mạch Regu hạ áp sử dụng Mosfet thuận, điện áp B1 đi thẳng vào chân S đèn này Cuộn dây trong mạch Regu hạ áp để tạo ra điện áp cảm ứng giữ lại một phần sụt áp => tạo ra áp B+ <B1 Diode thoát xung âm Tụ lọc điện áp B+ thành điện áp một chiều đi vào cao áp Hai đèn khuếch đại đệm xung dao động Tụ dẫn xung dao động sang chân G Mosfet và ngăn điện áp một chiều lại Mạch tạo dao động như Regu nâng áp Mạch vi xử lý như Regu nâng áp Mạch hồi tiếp tương tự Regu nâng áp Biến thế cao áp Sò công suất dòng

Sơ đồ mạch Regu hạ áp

  • Mạch Regu hạ áp có mạch dao động, mạch hồi tiếp, mạch điều khiển tương tự như Regu nâng áp .
  • Mạch công suất của Regu hạ áp được thiết kế với đèn công suất là Mosfet thuận, từ nguồn B1 đi qua đèn Mosfet trước sau đó mới đi đến cuộn dây và sau cuộn dây là điện áp B+ cấp cho cao áp, đèn Mosfet và cuộn dây được mắc nối tiếp .
  • Điện áp B1  khoảng 180V khi qua mạch Regu được hạ xuống điện áp B+ từ 90 đến 140V tuỳ theo độ phân giải .

II - Phân tích khối quét dòng trên máy thực tế

1. Phân tích khối quét dòng Monitor SAMSUNG 753DFX

Bạn đưa trỏ chuột vào sơ đồ để xem chú thích

Mạch dao động cho Regu nâng áp nằm trong IC tạo dao động dòng mành Mạch dao động dòng tạo ra xung dòng để điều khiển cho cao áp hoạt đọng Hai đèn khuếch đại đệm cho dao động khoẻ hơn trước khi đưa vào đèn công suất Mosfet Điện trở tạo ra sụt áp để bảo vệ đèn Mosfet khi hoạt động quá tải Điện trở đưa điện áp bảo vệ về chân 16 IC để ngắt dao động OSC khi đèn Mosfet quá tải Đèn Mosfet hoạt động đóng mở để tạo ra điện áp cảm ứng sau cuộn dây cao hơn điện áp B1 Biến áp kích ghép xung dòng sang chân B đèn công suất Đèn kích dòng khuếch đại xung dòng trước khi đưa sang tầng công suất Cuộn AFC lấy hồi tiếp cao áp đưa về IC dao động để ổn định tần số dao động và ổn định áp B+ Điện trở trên mạch dẫn xung AFC hồi tiếp về H.OSC để ổn định tần số Mạch hồi tiếp để ổn định điện áp B+ , nếu B+ giảm điện áp hồi tiếp sẽ giảm => OSC sẽ đưa ra xung dao động có biên độ tăng làm cho áp B+ tăng trở lại, nếu hỏng mạch này làm mất hồi tiếp thì áp B+ sẽ tăng cao làm hỏng sò dòng Đèn công suất dòng hoạt động ngắt mở như một công tắc điện tử để tạo ra dòng điện biến thiên chạy qua sơ cấp cao áp Diode nhụt thoát xung âm để bảo vệ sò công suất dòng Biến thế cao áp hoạt động ở tần số cao và thường xuyên thay đổi, cao áp này rất hay hỏng tụ ABL bên trong gây chết sò dòng Cuộn dây của mạch Regu tạo điện áp cảm ứng khi Mosfet hoạt động, sau đó điện áp cảm ứng được chỉnh lưu thành nguồn B+ > B1 Mạch chỉnh lưu và nắn điện áp cảm ứng thành điện áp B+ cung cấp vào cao áp, điện áp B+ >B1 Mạch chỉnh lưu và lọc để tạo áp một chiều B1 cấp cho mạch Regu Biến áp xung của bộ nguồn

Khối quét dòng Monitor Samsung 753DFX

  • Mạch quét dòng và cao áp máy SAMSUNG 753DFX  :
     - IC dao động có tích hợp mạch dao động dòng H.OSC và dao động Regu vào làm một, IC được cấp nguồn 12V đi vào chân 29
     - Mạch dao động dòng H.OSC tạo ra xung dòng ra ở chân 26 đi qua C414 qua R426 vào khuếch đại qua tầng kích dòng Q403 sau đó ghép qua biến áp T401 đưa sang chân B đèn công suất dòng Q404, xung dao động sẽ điều khiển cho đèn công suất đóng mở như một công tắc điện tử => tạo thành dòng điện biến thiên chạy qua sơ cấp cao áp => cảm ứng lên các cuộn thứ cấp cho ra các điện áp cao .
    -  Điện áp AFC đưa về qua R511 qua R501 về chân 12 IC dao động có nhiệm vụ giữ ổn định tần số dao động dòng .

  • Mạch Regu và áp B+
    -  Từ biến áp nguồn đường 50V được chỉnh lưu và lọc thông qua D609 và C407 ( áp B1) , áp B1 đi qua L402 đến chân D đèn Mosfet Q402, khi Q402 hoạt động đóng mở => sinh ra điện áp cảm ứng ở chân D có biên độ lớn, điện áp cảm ứng này được chỉnh lưu và lọc thông qua D401 và C409 để tạo thành điện áp B+ , áp B+ thu được > B1
    -  OSC là mạch tạo dao động điều khiển Mofet của Regu hoạt động, dao động ra chân 28 khuếch đại đệm qua hai đèn Q401 và Q420 sau đó đưa qua R vào chân G đèn Mosfet Q402 để điều khiển đèn này hoạt động .
    -  Mạch bảo vệ quá tải :  Khi Q402 hoạt động quá tải => sụt áp trên R413 tăng => sụt áp này đưa qua R412 về chân 16 IC để ngắt dao động ra ở nhân 28 .
    -  Mạch hồi tiếp từ chân AFC cao áp được chỉnh lưu qua D501, C505 thành áp DC sau đó đưa qua cầu phân áp R506, R505 qua R504 về chân 15 IC dao động có tác dụng giữ cho điện áp B+ ổn định khi dòng tiêu thụ của cao áp thay đổi .
    Lưu ý : khi đường hồi tiếp này hỏng =>  mất hồi tiếp về chân 15  => điện áp B+ sẽ tăng cao làm hỏng sò công suất dòng và có thể gây nguy hiểm cho đèn hình .

   Nhận biết các khối chính của Monitor

  Chi tiết về các linh kiện trên Monitor

Bạn đưa trỏ chuột vào ảnh chụp đẻ xem chú thích
Phương pháp nhận biết linh kiện

Tụ lọc nguồn chính 220Mi/400V , nhờ tụ này mà ta nhận ra khối nguồn nhanh chóng, đây là tụ to nhất trong máy . Tụ điện và các cuộn dây của mạch lọc nhiễu cao tần, chặn không cho nhiễu lọt vào nguồn và máy Ổ cắm điện AC 220V 50Hz Điện trở khử từ có nhiệm vụ khử từ dư trên đèn hình chống hiện trượng nhiễm từ loang mầu Role điều khiển mạch khử từ Cánh toả nhiệt làm mát cho IC công suất nguồn Biến áp xung được IC công suất điều khiển dòng điện đi qua sơ cấp, điện áp lấy ra trên thứ cấp được chỉnh lưu sau đó cung cấp cho các khối của máy Cánh toả nhiệt và IC công suất mành, để biết chính xác đây la IC công suất mành bạn phải dò ngược từ rắc lái tia về theo dây mầu vàng IC Vi xử lý - xử lý hai xung đồng bộ để đưa ra các lện điều khiển khối quét dòng và quét mành thay đổi tần số , thay đổi áp B+, khi ta bấm các phím trước máy => tác động vào vi xử lý để đưa ra điện áp điều khiển tương ứng, IC này liên lạc với dãy phím bấm Thạch anh dao động tạo xung nhịp cho vi xử lý hoạt động, có thể dựa vào thạch anh này để nhận ra vi xử lý nhanh IC nhớ lưu các giá trị điều chỉnhn nếu hỏng IC này máy không nhớ được các mức điều chỉnh cũ IC tạo dao động dòng mành, tạo ra xung dòng điều khiển cao áp hoạt động và tạo d đ mành, đặc điểm là xung quanh IC này có rất nhiều tụ lọc, để xác định chắc chắn bạn hãy dò ngược từ cao áp về qua sò dòng qua biến áp kích qua đèn kích rồi về đến IC này Dãy phím bấm trước máy để điều chỉnh các chức năng như thay đổi độ sáng, kích thước màn hình vv.., các phím bấm này liên lạc trực tiếp với IC vi xử lý Cuộn dây của mạch Regu - tạo điện áp cảm ứng để lấy ra nguồn cấp B+ cho cao áp với B+ >B1 Đèn Mosfet và cánh toả nhiệt của mạch Regu Các tụ gốm của mạch dãn ngang Đèn dãn ngang có điều chỉnh thường gắn chung với toả nhiệt sò dòng Sò công suất dòng gắn vào cánh toả nhiệt lớn ở quanh cao áp Diot kép mắc song song với CE đèn công suất dòng có tác dụng thoát xung ngược bảo vệ sò dòng Biến áp kích đưa xung dòng vào chân B đèn công suất dòng Các tụ lọc, lọc các điện áp đầu ra của nguồn xung trước khi cung cấp cho các khối trên máy Biến thế cao áp khi hoạt động sẽ tạo ra các mức điện áp cao cung cấp cho đèn hình hoạt động, sự hoạt động của cao áp phụ thuộc vào sò công suất dòng Cuộn dây của mạch dãn ngang IC ổn áp LA7805 cung cấp 5V chi vi xử lý Cuộn dây sau lái dòng trở về đi qua cuộn dây này trước khi đi đến mạch dãn ngang Diode thoát xung âm trên mạch dãn ngang, nếu máy hình bị dãn bề ngang nhưng không phải hỏng đèn dẫn ngang tì nguyên nhân là do dò Diode này Tụ nhụt song song với CE đèn công suất dòng có tác dụng cắt phần đỉnh xung bảo vệ sò dòng không bị đánh thủng, tụ này không được thay trị số nhỏ hơn IC logic thường để lọc các tín hiệu H.syn và V.syn trước khi đưa sang IC dao động để động bộ các mạch dao động Các Diode chỉnh lưu cầu đổi điện AC 50Hz thành điện DC Biến áp đưa xung dòng từ cao áp hồi tiếp về nguồn để ổn địng nguồn khi cao áp hoạt động Các tụ lọc điện áp ra của nguồn xung, khi đo trở kháng các phụ tải bạn hãy đo vào hai đầu các tụ lọc này Diode xung chỉnh lưu điện áp sau biến áp xung thành áp DC, khi hỏng cần thay đúng Diode xung không thay được Diode thường vào vị trí này Diode xung chỉnh lưu cho đường B1 50V cấp cho Regu và cao áp Cầu nối thay cho mạch in

Vỉ máy Monitor Samssung

   2. Phương pháp dò mạch quét dòng .

  • Với các bạn mới vào nghề hoặc mới tiếp xúc với Monitor thì thường gặp khó khăn khi dò mạch của một khối , sau đây là minh hoạ phương pháp dò mạch của khối quét dòng .

  • Bất kể một khố nào cũng có những linh kiện dễ nhận biết cho ta làm mốc để từ đó tìm ra tất cả các linh kiện, với khối quét dòng bạn hãy bắt đầu từ cao áp .

   3. Phương pháp dò mạch Regu

  • Bạn cũng bắt đầu từ cao áp, thông thường điện áp B+ đi vào chân số 2 hoặc bạn nhìn chân nào có Diode đi vào và tụ lọc thì đó là B+
    => dò ngược lại về phía nguồn bạn sẽ tìm ra các linh kiện của mạch Regu .

Các bệnh thường gặp của khối quét dòng Monitor, phương
      pháp kiểm tra sửa chữa .

   Bệnh 1 :

  • Hiện tượng :
    Máy có đèn báo chờ mầu vàng , không lên màn sáng .

            
     
  • Nguyên nhân :
    Hiện tượng trên là do cao áp chưa hoạt động thông thường do một trong các nguyên nhân sau :

    -  Mất điện áp B+ cấp vào cao áp
    -  Hỏng tầng kích dòng
    -  Hỏng vi xử lý làm mất lệnh Stanby điều khiển mạch công tắc cấp nguồn vào IC dao động dòng .
    -  Đứt cáp tín hiệu (dây H.syn hoặc V.syn) => cũng dẫn đến mất lệnh điều khiển Stanby
    -  Hỏng IC tạo dao động dòng mành .

     
  • Phương pháp kiểm tra :
    *  Đo kiểm tra xem có điện áp B+ đi vào chân cao áp không
    ( điện áp B+ từ 50V trở lên là cao áp có thể hoạt động)



                Vị trí đo áp B+

    Nếu không có điện áp B+ bạn cần kiểm tra mạch cấp nguồn từ nguồn B1 => đi qua mạch Regu

    *  Tiếp theo  bạn đo dao động ở chân B sò dòng xem có 0,6V AC không ?


      
                         Vị trí đo kiểm tra dao động

      Nếu đo chân B sò dòng vẫn có 0,6V thì có thể cao áp đang hoạt động
      Bạn hãy  => Tăng triết áp G2 ( Screen trên thân cao áp )
                    => Đo áp sợi đốt chân (HT) đèn hình xem có 6,3V DC?
                    => Kiểm tra áp G1 xem áp âm có bao nhiêu ?
                     ( G1 bình thường có -30V, nếu áp G1 lên tới âm -120V
                       sẽ mất ánh sáng .)
     Nếu mất dao đông ở chân B sò dòng > bạn hãy >
    -  Đo chân C đèn kích dòng xem có điện áp không ? ( bình thường điểm  này có khoảng 15V )
    -  Đo Vcc cho IC dao động xem có 12V DC không ? (chân Vcc ở chân có tụ lọc to nhất cạnh IC )
    -  Đo chân dao động ra (chân x - dò từ đèn kích về ) phải có từ 2 đến 3 VDC  => nếu chân này không có áp ra là hỏng IC



Các điểm đo của khối quét dòng

   => Nếu không có Vcc đi vào IC dao động thì bạn cần kiểm tra :
                >>  Cáp tín hiệu
                >>  Kiểm tra mạch công tắc cấp nguồn cho IC
                >>  Kiểm tra IC vi xử lý 

     Kiểm tra cáp tín hiệu như sau :

  • Dùng thang  x1Ω   đo sự thông mạch của hai dây tín hiệu H.syn và V.syn



    Vị trí của dây tín hiệu  H,SYN và V.SYN
     

      Kiểm tra mạch công tắc như sau :

  • Như sơ đồ dưới đây, hai đèn công tắc cấp nguồn vào IC dao động là Q4 và Q5 , nếu các đèn này hỏng hay lỏng chân cũng làm mất nguồn cung cấp cho IC dao động , hai đèn này được điều khiển bởi lệnh Stanby lấy từ vi xử lý .



Mạch công tắc Q4, Q5 cấp nguồn cho IC dao động

     Nếu mạch vi xử lý không hoạt động thì sẽ mất lệnh Stanby và không
        điều khiển được hai đèn công tắc Q4, Q5

     Kiểm tra vi xử lý như sau :

  • Đo điện áp Vcc cho vi xử lý phải có 5V DC

  • Các phím bấm ( trước máy ) không được dò hoặc chập

  • Xung quanh IC vi xử lý  phải khô ráo, không có dấu hiệu của ẩm ướt hay côn trùng xâm nhập .

  • Phải có đủ tín hiệu H.syn và V.syn đi tới


  Bệnh 2  : 

  • Hiện tượng :
    Đèn báo nguồn chớp chớp tự kích, nguồn có tiếng rít nhẹ .



Đèn báo nguồn tự kích - chớp chớp

        Một số trường hợp không thấy đèn báo nhưng khi đo điện áp
        ra sau biến áp nguồn thấy có điện nhưng tự kích, kim dao động .

Đo điện áp AC ra sau biến áp xung thấy
điện áp ra thấp và tự kích, kim dao động
=> là biểu hiện của nguồn bị chập phụ tải

Biến áp xung của bộ nguồn

Khi nguồn bình thường bạn thấy điện áp ra đúng
 và kim đứng yên ( đo thang AC vào chân biến áp )

  • Nguyên nhân hư hỏng  :
    -  Hiện tượng chập phụ tải thông thường do chập sò dòng hoặc Mosfet của mạch Regu nâng áp .
    -  Một số ít trường hợp là do hỏng mạch hồi tiếp so quang của bộ nguồn cũng làm cho nguồn tự kích .

  • Lưu ý : Bệnh này thường  không phải  hỏng bên sơ cấp nguồn,  một số bạn khi đo áp bên sơ cấp thấy áp dao động đã  thay thế  IC, đèn công suất v v...=> kết quả là không đúng bệnh .
     

  • Kiểm tra :
    +  Trước hết bạn hãy kiểm tra sò dòng xem có chập không ?

                     
                               Vị trí sò công suất dòng gắn trên tấm
                                          toả nhiệt quanh cao áp


    Để đồng hồ thang x1Ω  đo giữa C và E đèn công suất dòng



              Thấy một chiều đo kim không lên




                Đảo lại thấy kim lên quá nửa thang đo

    => Kết quả như trên là trở kháng bình thường, sò dòng không hỏng


    Nếu đo thấy cả hai chiều đo kim lên bằng = 0Ω  => là bị chập sò dòng .
     

  • Chú ý  >>>
     =>  Nguyên nhân chập sò dòng là do chập cao áp ( 90% )
     =>  Do mất hồi tiếp từ cao áp về dao động Regu => dẫn đến áp
            B+ tăng cao ( 10% )
    =>>> Cao áp bị chập thường do chập tụ ABL trong cao áp bạn có thể kiểm tra được
     

  • Đo kiểm tra cao áp :

Để thang 1KΩ  hoặc 10KΩ   đo giữa núm
HV với Mass máy ( để chiều đo bất kỳ )

  • Nếu :
    -  Kim không lên thì  =>  Đa số là cao áp tốt ( vẫn có 10% hỏng )
    -  Kim lên một chút   =>  Cao áp bị hỏng , dò tụ ABL
    -  Kim lên = 0 Ω       =>  Cao áp bị chập tụ ABL

  • Trường hợp cao áp bị dò hay chập tụ ABL => bạn hãy tháo cao áp ra mang tới thợ chuyên sửa cao áp để thay tụ



        
                Vị trí tụ ABL trong cao áp

    -  Sau khi sửa cao áp và lắp lại máy, lắp sò dòng mới vào là máy có thể hoạt động trở lại .
    -  Một số trường hợp khi chập cao áp => kéo theo cháy đen điện trở trên đường ABL (mất trị số) => bạn hãy thay bằng điện trở 33K
     

  • Nếu cao áp không hỏng => bạn lắp sò dòng vào => Nếu như sò dòng lại hỏng trở lại thì bạn lưu ý => nguyên nhân do áp B+ tăng cao .
    => Bạn kiểm tra kỹ đường hồi tiếp từ cao áp về mạch Rugu như lược đồ dưới đây .

Bạn đưa trỏ chuột vào sơ đồ để xem chú thích

Bạn hãy kiểm tra kỹ các linh kiện của mạch hồi tiếp
Cao áp => về Regu bao gồm R511, D501, C505, R506
R505, R504 . Khi hỏng một trong các linh kiện này sẽ làm mất
hồi tiếp => điện áp B+ tăng cao gây hỏng sò dòng .

 

Bệnh 3 :

  • Hiện tượng :
    Màn ảnh co hai bên, co thẳng mép .

Màn ảnh co hai bên thẳng mép

  • Nguyên nhân :
    -  Do thiếu điện áp B+ cấp vào cao áp, thông thường do mạch Regu nâng áp không hoạt động .

    Lưu ý : Bạn cần phân biệt hiện tượng này với hiện tượng co hai bên và méo gối như sau :

Co hai bên và méo  gối => Trường hợp này là do hỏng mạch
dãn ngang => bạn xem trong chương " Các mạch phụ "

   Kiểm tra :

  •  Trước hết bạn cần dò xác định các linh kiện trong mạch Regu theo phương pháp như sau :

Dò mạch Regu : Bắt đầu từ chân B+ Cao áp (thông thường là
chân số 2 tính theo chiều kim đồng hồ) => đến Diode => đến
 cuộn dây và đèn Mosfet => từ đèn Mosfet xác định được IC
 dao động .

  • Cắm cáp tín hiệu vào máy tính hoặc hộp Tivi box , cấp nguồn và bật công tắc Monitor :

  • Kiểm tra điện áp B1 xem có bao nhiêu Vol  DC ? :

Đo kiểm tra điện áp B1 bằng thang 250V DC

  • Kiểm tra điện áp B+ xem có bao nhiêu Vol  DC

Đo kiểm tra điện áp B+ bằng thang 250V DC

  • So sánh hai điện áp đo được từ áp B1 và B+
    -  Nếu B+ = B1  thì => Mạch Regu không hoạt động .
    -  Nếu B+ > B1  thì => Mạch Regu đang hoạt động .

  • Nếu mạch Regu không hoạt động bạn cần kiểm tra dao động đưa tới chân G đèn Mosfet, để thang 50V DC đo vào chân G như sau :

Đo dao động tại chân G Mosfet thông thường
khi làm việc chân này có từ 5 đến 10V

  • Đo tại chân ra của IC dao động như sau :

Đo dao động tại chân ra của IC thông thường
khi làm việc chân này cũng có từ 5 đến 10V

  • Từ kết quả đo ở hai vị trên cho ta biết :
    -  Nếu điện áp ra của IC dao động (chân2) = 0V => hỏng IC dao động .
    -  Nếu điện áp ra từ IC dao động khác với điện áp sau 2 đèn khuếch đại đệm Q1 và Q2 => hỏng các đèn khuếch đại đệm Q1 và Q2 (đèn Q1 và Q2 khuếch đại về dòng, điện áp trước và sau hai đèn này là không thay đổi )
        => Trường hợp này bạn cần thay hai đèn đệm Q1 và Q2 .

  • Trường hợp đo vẫn có điện áp dao động tại chân G => Bạn hãy thay thử đèn Mosfet Q3 .

  • Lưu ý : Một số trường hợp IC hỏng nhưng vẫn cho áp ra => đó là áp một chiều, vì vậy để biết chính xác đó là tín hiệu dao động
     => bạn hãy sử dụng đồng hồ Digital Multimeter có thang đo tần số để đo kết hợp .

Dùng đồng hồ Digital Multimeter đo tần số dao động

  •  Nếu tần số = 0 Hz là áp một chiều ( không phải dao động )

  •  Nếu tần số là từ 25KHz đến 40KHz là tần số dao động .

  • Trong các trường hợp đo thấy áp dao động ra = 0V hoặc ra áp một chiều thì bạn cần phải thay IC dao động .


     Bệnh 4 :

  • Hiện tượng :
     Khi bật công tắc => Cao áp chạy được 1 -2 giây lại  ngắt

Đo điện áp G2 tại chân đế đèn hình để kiểm tra sự hoạt
 động của cao áp, sau khi bật công tắc ta thấy có áp
 G2 sau 1 - 2 giây lại mất => cao áp vừa chạy lại ngắt

  • Nguyên nhân :
     => Do điện áp B+ tăng => cao áp hoạt động mạnh => mạch bảo vệ ( XRAY ) ngắt dao động dòng để bảo vệ đèn hình .
     => Do bản thân mạch bảo vệ đèn hình có sự cố .
     => Do cao áp chập nhẹ => dòng tiêu thụ cao áp tăng cao => mạch bảo vệ cũng ngắt dao động dòng .

Mạch bảo vệ đèn hình thường có Diode Zener, khi áp B+
 tăng => cao áp hoạt động mạnh => điện áp đi qua
 Diode Zener D2 vào chân 2 (chân XRAY) => cắt dao động

 

Mạch bảo vệ đèn hình ( mạch mầu tím)
 trong máy SAMSUNG 753DFX

  • Kiểm tra :
    Đây là bệnh khó sửa vì :
    -  Điện áp tồn tại trong thời gian ngắn => khó khăn cho việc đo đạc
    -  Dò xác định mạch bảo vệ trên máy là rất khó khăn nếu không có sơ đồ nguyên lý .


    Các bước kiểm tra :
    -  Trước hết bạn hãy kiểm tra kỹ cao áp và đảm bảo chắc chắn là cao áp không hỏng trước khi kiểm tra tiếp .
    -  Đo và theo dõi nhanh điện áp B+ xem điện áp có tăng cao bất thường không ( thông thường nếu để độ phân giải 600 x 800 thì điện áp B+ không quá 100V DC )




                Đo nhanh áp B+ nếu để độ phân giải 600 x 800
                       thì áp B+ phải không quá 100V
     
    -  Nếu áp B+ quá cao > 120V  => bạn cần kiểm tra mạch hồi tiếp từ cao áp về mạch dao động Regu , VD mạch SAMSUNG 753DFX  thì bạn cần kiểm tra các linh kiện R511, D501, C505, R506, R505, R504 .
    -  Nếu áp B+  bình thường => bạn cần tìm chân XRAY ( IC dao động ) để kiểm tra các linh kiện liên quan .
    -  Tìm Diode Zener xung quanh IC dao động để kiểm tra, hoặc tạm tháo thử ra (nếu có) sau đó thử lại .
    -  Nếu tháo Diode zener ( bảo vệ ) ra mà máy chạy bình thường thì bạn cần thay thế Diode zener mới .